Tranh sơn dầu và Tranh màu nước: Người mới bắt đầu nên học loại nào?

Lựa chọn giữa tranh sơn dầu và tranh màu nước luôn là câu hỏi khó khăn đối với người mới bắt đầu học vẽ. Cụ thể, hai chất liệu này đều có những ưu điểm và hạn chế riêng biệt, đồng thời phù hợp với từng đối tượng học viên khác nhau. Quan trọng hơn, quyết định lựa chọn đúng chất liệu ngay từ đầu sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao động lực học tập một cách bền vững.

Bài viết này sẽ so sánh thực tế dựa trên điều kiện sống và ngân sách của bạn, bao gồm các yếu tố về không gian vẽ, chi phí họa cụ, kỹ thuật thực hiện và thời gian hoàn thiện. Sau đây, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết tranh sơn dầu và màu nước khác nhau thế nào về không gian vẽ, cụ thể sơn dầu cần môi trường thoáng khí do mùi dung môi mạnh, trong khi màu nước hoàn toàn an toàn và không gây mùi khó chịu. Bên cạnh đó, về mặt lưu trữ, sơn dầu đòi hỏi diện tích phơi tranh rộng rãi, còn màu nước có thể cất giữ gọn gàng ngay sau khi hoàn thành.

Về chi phí học vẽ, bộ họa cụ màu nước cho người mới bắt đầu (student grade) thường có giá khởi điểm thấp hơn đáng kể so với sơn dầu. Tuy nhiên, trong dài hạn, sơn dầu tốn kém chi phí mua toan và canvas, trong khi màu nước lại phát sinh chi phí đóng khung kính để bảo quản tác phẩm lâu dài. Đặc biệt, khi so sánh về kỹ thuật vẽ và độ khó, sơn dầu dễ tiếp cận hơn nhờ đặc tính che phủ tốt cho phép vẽ đè và sửa chữa linh hoạt, phù hợp với tâm lý sợ sai của người mới. Ngược lại, màu nước có đặc tính trong suốt, một khi bút đã sa xuống giấy thì khó sửa chữa, đòi hỏi sự dứt khoát và kiểm soát lượng nước chính xác.

Ngoài ra, thời gian hoàn thiện và quy trình dọn dẹp cũng là yếu tố quan trọng cần cân nhắc. Cụ thể, tranh sơn dầu khô rất chậm (từ vài ngày đến vài tuần), đòi hỏi sự kiên nhẫn, nhưng tranh màu nước khô nhanh chỉ sau vài phút. Đồng thời, việc dọn dẹp họa cụ màu nước chỉ mất khoảng 5 phút với nước, trong khi sơn dầu có quy trình phức tạp mất đến 30 phút với dung môi chuyên dụng. Để giúp bạn có cái nhìn tổng quan, chúng tôi sẽ trình bày bảng so sánh chi tiết về độ bền, giá thành, độ khó, thời gian và tính tiện lợi của hai loại tranh này, kèm theo lời khuyên cụ thể về việc lựa chọn họa cụ phù hợp nhất cho người mới bắt đầu.

Tranh sơn dầu và Màu nước khác nhau thế nào về Không gian vẽ?

Tranh sơn dầu cần không gian thoáng khí do dung môi có mùi nồng và tính độc hại nhất định, trong khi màu nước an toàn, không mùi và có thể vẽ trong bất kỳ không gian nào. Đồng thời, về mặt lưu trữ, sơn dầu đòi hỏi chỗ phơi tranh rộng rãi để tác phẩm khô hoàn toàn, còn màu nước gọn nhẹ và dễ cất giữ ngay sau khi hoàn thiện.

Dưới đây là những khác biệt cụ thể về yêu cầu không gian vẽ giữa hai chất liệu:

Sự độc hại và Mùi: Sơn dầu cần không gian thoáng (do dung môi); Màu nước an toàn, không mùi

Sơn dầu truyền thống sử dụng dung môi như terpentine hoặc turpentine để pha loãng màu, những chất này tạo ra mùi nồng đặc trưng và có thể gây kích ứng đường hô hấp nếu làm việc trong không gian kín. Theo nghiên cứu từ Reddit r/oilpainting, ngày xưa khi họa sĩ phải tự làm sơn từ bột màu, nguy cơ hít phải chất độc hại rất cao, nhưng sơn hiện đại từ tuýp đã an toàn hơn nhiều. Tuy nhiên, bạn vẫn cần đảm bảo thông gió tốt bằng cách mở cửa sổ, sử dụng quạt thông gió hoặc làm việc gần ban công.

Ngược lại, màu nước chỉ cần pha với nước sạch, hoàn toàn không tạo mùi và không gây hại cho sức khỏe. Điều này khiến màu nước trở thành lựa chọn lý tưởng cho người vẽ tại nhà, trong phòng ngủ nhỏ, thậm chí trong không gian làm việc chung. Đặc biệt, nếu bạn sống trong căn hộ chung cư có diện tích hạn chế hoặc phòng không có cửa sổ lớn, màu nước là giải pháp an toàn và tiện lợi nhất.

Không gian lưu trữ: Sơn dầu cần chỗ phơi tranh rộng; Màu nước gọn nhẹ, dễ cất giữ

Một bức tranh sơn dầu có thể mất từ 3-7 ngày để khô bề mặt và vài tuần đến vài tháng để khô hoàn toàn, do đó bạn cần không gian phơi tranh riêng biệt để tránh bụi bẩn, va chạm hay trẻ em/thú cưng chạm vào. Theo Lan Vu Gallery, tranh sơn dầu cần nhiều thời gian hoàn thành hơn tranh màu nước, và mùi sơn dầu cũng cần thời gian lâu mới bớt nồng mũi. Cụ thể, nếu bạn vẽ nhiều tác phẩm cùng lúc, bạn sẽ cần giá phơi tranh nhiều tầng hoặc kệ đặt tranh chuyên dụng.

Trong khi đó, tranh màu nước khô nhanh chỉ sau 5-10 phút nhờ nước bay hơi tự nhiên. Sau khi hoàn thiện, bạn có thể cất tranh vào bìa cứng, ngăn kéo hoặc cặp portfolio ngay lập tức mà không cần lo lắng về không gian lưu trữ cồng kềnh. Hơn nữa, họa cụ vẽ màu nước (hộp màu, cọ, giấy) cũng nhỏ gọn hơn rất nhiều so với bộ sơn dầu đầy đủ (tuýp màu lớn, pallete gỗ, toan, dung môi, khăn lau…).

Chi phí học vẽ: Đầu tư cho Sơn dầu hay Màu nước tốn kém hơn?

Chi phí học vẽ sơn dầu ban đầu cao hơn màu nước khoảng 2-3 lần, do đó màu nước phù hợp hơn cho người có ngân sách hạn chế hoặc muốn thử nghiệm trước khi đầu tư lớn. Tuy nhiên, chi phí phát sinh dài hạn của hai chất liệu lại khác nhau đáng kể.

Sau đây là phân tích chi tiết về giá họa cụ và chi phí sử dụng lâu dài:

Giá họa cụ cơ bản: Màu nước rẻ hơn cho bộ khởi đầu (Student grade)

Một bộ họa cụ màu nước cơ bản cho người mới bắt đầu (gồm hộp màu 12-24 màu, 3-5 cây cọ, giấy màu nước A4) có giá từ 200.000 – 500.000 VNĐ. Theo thông tin từ Thiên Long và các cửa hàng mỹ thuật Việt Nam, bộ tranh tập tô màu nước Watercolour Painting Set có giá khoảng 150.000 – 300.000 VNĐ, rất phù hợp để bắt đầu. Đặc biệt, bạn có thể mua màu nước dạng viên (pan watercolor) sử dụng được rất lâu vì chỉ cần chấm nước vào là màu sẽ hòa tan.

Ngược lại, bộ họa cụ sơn dầu cơ bản (gồm 12 tuýp màu student grade, 5-7 cây cọ lông cứng, toan canvas 30x40cm, dung môi, pallete) có giá từ 800.000 – 1.500.000 VNĐ. Theo Mỹ Thuật Yết Kiều, học phí lớp vẽ sơn dầu là 1.800.000đ/khóa/8 buổi (đã bao gồm họa cụ miễn phí), cho thấy chi phí sơn dầu khá cao. Hơn nữa, sơn dầu student grade vẫn đắt hơn màu nước student grade vì thành phần dầu lanh và bột màu có giá thành cao.

Chi phí phát sinh dài hạn: Sơn dầu tốn tiền toan/canvas; Màu nước tốn tiền đóng khung kính bảo quản

Khi vẽ sơn dầu, bạn cần mua thêm toan hoặc canvas liên tục vì mỗi tác phẩm cần một nền vững chắc riêng. Cụ thể, một tấm toan canvas 40x50cm có giá từ 50.000 – 150.000 VNĐ tùy chất lượng. Ngoài ra, bạn còn phải mua thêm dung môi tẩy rửa cọ (turpentine, terpentine) khoảng 80.000 – 200.000 VNĐ/lít, và dầu lanh để pha màu khoảng 100.000 – 300.000 VNĐ/chai. Do đó, chi phí vật tư định kỳ của sơn dầu khá cao.

Về phía màu nước, giấy là vật liệu chính nhưng giá thành thấp hơn nhiều: một tập giấy màu nước 300gsm 20 tờ A4 giá khoảng 100.000 – 200.000 VNĐ. Tuy nhiên, chi phí phát sinh lớn nhất của màu nước là đóng khung kính để bảo quản tác phẩm. Theo Kiệt Tác Nghệ Thuật, tranh màu nước dễ phai màu và hư hỏng nếu không được bảo vệ bằng khung kính, mỗi khung kính chất lượng có giá từ 300.000 – 800.000 VNĐ tùy kích thước. Như vậy, tổng chi phí dài hạn của hai chất liệu có sự đánh đổi riêng.

Kỹ thuật vẽ và Độ khó: Loại nào dễ tiếp cận hơn?

Tranh sơn dầu dễ tiếp cận hơn cho người mới bắt đầu nhờ đặc tính che phủ tốt, cho phép vẽ đè và sửa chữa nhiều lần, phù hợp với tâm lý sợ sai của người học. Ngược lại, tranh màu nước khó kiểm soát hơn do đặc tính trong suốt, một khi màu đã thấm vào giấy thì gần như không thể sửa chữa, đòi hỏi sự dứt khoát và kỹ năng kiểm soát nước chính xác.

Cụ thể, hai chất liệu có những đặc điểm kỹ thuật hoàn toàn khác biệt:

Tranh sơn dầu (Dễ sửa): Đặc tính che phủ tốt, cho phép vẽ đè, phù hợp tâm lý sợ sai

Sơn dầu có độ che phủ (opacity) rất cao, do đó nếu bạn vẽ sai màu hay không hài lòng với một khu vực nào đó, bạn có thể vẽ đè lên bằng màu mới hoặc chờ khô rồi vẽ lại mà không lo màu cũ lộ ra. Theo Will Kemp Art School, kỹ thuật wet-on-wet (ướt trên ướt) và fat-over-lean (béo đè gầy) cho phép nghệ sĩ làm việc linh hoạt, chồng nhiều lớp màu lên nhau để tạo chiều sâu.

Đặc biệt, tính chất khô chậm của sơn dầu lại trở thành ưu điểm cho người mới: bạn có cả ngày để pha trộn màu trực tiếp trên canvas, tạo ra chuyển màu mượt mà (blending) mà không bị vết cọ rời rạc. Theo Reddit r/oilpainting, nhiều người mới học vẽ chọn sơn dầu vì “bạn có thể vẽ từ vùng tối nhất, sau đó dần dần vẽ sáng lên khi chồng lớp, rất dễ kiểm soát”.

Tranh màu nước (Khó sửa): Đặc tính trong suốt, bút sa gà chết, đòi hỏi sự dứt khoát và kiểm soát nước

Màu nước có tính chất trong suốt (transparent), nghĩa là mỗi lớp màu sau sẽ để lộ lớp màu bên dưới, tạo hiệu ứng chồng lớp đẹp mắt nhưng cũng đồng nghĩa với việc rất khó che phủ sai lầm. Theo Lan Vu Gallery, “bút sa gà chết” là câu nói nổi tiếng trong giới vẽ màu nước – một khi cọ đã chạm giấy và màu đã thấm, bạn gần như không thể xóa hoặc vẽ lại được.

Ngoài ra, kiểm soát tỷ lệ nước/màu là kỹ năng khó nhất khi vẽ màu nước. Cụ thể, quá nhiều nước sẽ làm màu loãng và không kiểm soát được, tạo ra các vệt chảy lan (blooms) không mong muốn. Quá ít nước thì màu sẽ đặc, khô nhanh và không tạo được hiệu ứng chuyển màu mượt mà. Theo Cafe Watercolor, “ngay cả khi sơn dầu khô chậm, bạn vẫn có thể phủ màu dày lên trên mà không cần đợi. Nhưng với màu nước, khi bạn đặt một nét màu xuống, đôi khi điều tốt nhất là để yên và không động vào nó nữa”.

Thời gian hoàn thiện và Quy trình dọn dẹp

Tranh sơn dầu khô rất chậm (từ vài ngày đến vài tuần) đòi hỏi sự kiên nhẫn, trong khi tranh màu nước khô nhanh chỉ sau vài phút nhờ nước bay hơi. Bên cạnh đó, quy trình dọn dẹp cũng có sự chênh lệch lớn: màu nước chỉ mất 5 phút với nước sạch, còn sơn dầu mất khoảng 30 phút với quy trình phức tạp sử dụng dung môi chuyên dụng.

Dưới đây là phân tích chi tiết về hai yếu tố này:

Sự kiên nhẫn: Sơn dầu lâu khô (vài ngày – vài tuần); Màu nước khô nhanh (vài phút)

Sơn dầu không “khô” theo nghĩa bay hơi như nước, mà trải qua quá trình oxy hóa (oxidation) bề mặt dầu lanh để cứng lại. Theo Oil Painting Drying Time Guide, bề mặt tranh sơn dầu “chạm được” sau 3-7 ngày, nhưng để màu ổn định hoàn toàn cần 6-12 tháng tùy độ dày của lớp sơn. Cụ thể, nếu bạn vẽ kỹ thuật impasto (phết màu dày), thời gian khô có thể kéo dài đến vài tháng.

Điều này có nghĩa là bạn không thể đóng khung hoặc phủ lớp bảo vệ (varnish) ngay được, mà phải chờ đợi kiên nhẫn. Đặc biệt, nếu bạn muốn chồng lớp màu mới lên vùng đã vẽ, bạn phải đợi lớp dưới khô ít nhất 24-48 giờ để tránh màu bị trộn lẫn bẩn.

Ngược lại, màu nước khô cực nhanh nhờ nước bay hơi tự nhiên. Trong điều kiện nhiệt độ phòng bình thường, một lớp màu nước mỏng khô sau 2-5 phút, còn lớp màu đậm đặc hơn mất 10-15 phút. Như vậy, bạn có thể hoàn thành một bức tranh màu nước trong 1-3 giờ từ phác thảo đến chồng lớp cuối cùng, rất phù hợp cho người thích sự nhanh gọn và muốn thấy kết quả ngay lập tức.

Sự tiện lợi: Dọn dẹp họa cụ màu nước mất 5 phút; Sơn dầu mất 30 phút với quy trình rửa phức tạp

Sau khi vẽ màu nước, bạn chỉ cần rửa cọ bằng nước sạch, lau khô và cất vào hộp – toàn bộ quy trình chỉ mất 3-5 phút. Hộp màu nước cũng không cần vệ sinh đặc biệt, chỉ cần đóng nắp lại là được. Palette nhựa hoặc sứ dùng để pha màu có thể rửa nhanh hoặc để khô cứng rồi bóc ra lần sau (nhiều họa sĩ thậm chí không rửa palette màu nước). Do đó, màu nước cực kỳ tiện lợi cho người bận rộn hoặc muốn vẽ nhanh trong giờ nghỉ trưa.

Trong khi đó, quy trình dọn dẹp sơn dầu phức tạp hơn nhiều:

1. Bước 1: Dùng giấy hoặc khăn giấy lau bỏ phần lớn sơn dầu còn sót trên cọ và palette (5 phút)
2. Bước 2: Ngâm và rửa cọ với dung môi (turpentine/terpentine) để hòa tan dầu, khuấy đều và vắt khô (10 phút)
3. Bước 3: Rửa lại cọ bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa chuyên dụng để loại bỏ hoàn toàn dầu và mùi (10 phút)
4. Bước 4: Lau sạch palette, đậy kín các hũ dung môi, cất giữ toan đang vẽ dở ở nơi an toàn (5 phút)

Tổng cộng, bạn cần ít nhất 30 phút cho mỗi buổi vẽ sơn dầu. Hơn nữa, việc sử dụng dung môi cũng tạo ra mùi hăng và cần xử lý chất thải đúng cách, không thể đổ trực tiếp xuống cống.

So sánh Tranh sơn dầu và Màu nước: Bảng tổng hợp ưu nhược điểm

Bảng so sánh dưới đây tổng hợp 5 tiêu chí quan trọng nhất: Độ bền, Giá thành, Độ khó, Thời gian và Tính tiện lợi, giúp bạn có cái nhìn tổng quan để đưa ra quyết định lựa chọn phù hợp nhất.

Theo bảng so sánh trên, tranh sơn dầu thắng thế về độ bền, khả năng sửa chữa và sự tha thứ với sai lầm của người mới. Trong khi đó, tranh màu nước vượt trội về giá thành, tốc độ hoàn thành, tính tiện lợi và phù hợp không gian nhỏ. Theo nghiên cứu từ Artnam Gallery, tranh sơn dầu nổi bật với sự sang trọng, bền màu và chiều sâu nghệ thuật, trong khi tranh màu nước cuốn hút bởi nét tinh tế, nhẹ nhàng và sự thanh thoát.

Lời khuyên cho người mới bắt đầu: Nên chọn mua họa cụ gì?

Người mới bắt đầu nên chọn sơn dầu dòng nước (Water-mixable Oil) thay vì sơn dầu truyền thống để giảm độc hại và mùi khó chịu, đồng thời giữ được ưu điểm dễ sửa chữa của sơn dầu. Còn với màu nước, nên ưu tiên mua giấy chất lượng cao (300gsm trở lên) thay vì đầu tư vào màu đắt tiền, vì giấy tốt sẽ giúp kiểm soát nước tốt hơn và tạo hiệu ứng đẹp hơn cho người mới.

Cụ thể, đây là những gợi ý chi tiết giúp bạn tiết kiệm chi phí và tối ưu trải nghiệm học:

Gợi ý chọn Sơn dầu dòng nước (Water-mixable Oil) để giảm độc hại

Sơn dầu dòng nước (Water-mixable Oil hoặc Water-soluble Oil) là công nghệ mới cho phép pha loãng và rửa cọ bằng nước thay vì dung môi độc hại. Cụ thể, các thương hiệu nổi tiếng như Winsor & Newton Artisan, Holbein Duo Aqua, hay Royal Talens Cobra đã phát triển dòng sơn này với công thức đặc biệt cho phép phân tử dầu kết hợp được với nước.

Ưu điểm của sơn dầu dòng nước bao gồm:

• Không mùi khó chịu: Hoàn toàn không cần turpentine hay terpentine
• An toàn sức khỏe: Giảm thiểu tiếp xúc với hóa chất độc hại
• Dọn dẹp đơn giản: Rửa cọ bằng nước và xà phòng như màu nước
• Giữ nguyên tính chất sơn dầu: Vẫn có độ che phủ tốt, khô chậm, cho phép blend màu mượt mà

Tuy nhiên, bạn cần lưu ý rằng sơn dầu dòng nước không thể trộn với sơn dầu truyền thống, và giá thành cao hơn khoảng 20-30% so với sơn dầu thông thường. Một bộ 12 tuýp Winsor & Newton Artisan có giá khoảng 1.200.000 – 1.800.000 VNĐ tại Việt Nam.

Gợi ý chọn giấy xịn cho màu nước thay vì màu xịn

Đây là sai lầm phổ biến của người mới học màu nước: chi tiền mua màu đắt tiền (professional grade) nhưng lại vẽ trên giấy kém chất lượng. Thực tế, giấy chính là yếu tố quan trọng nhất quyết định thành công của tranh màu nước, vì:

• Giấy dưới 200gsm thường bị nhăn, sóng khi thấm nước, làm màu chảy không đều
• Giấy không phải 100% cotton sẽ hấp thụ nước quá nhanh hoặc quá chậm, khó kiểm soát
• Giấy có độ xốp kém sẽ không giữ được lớp màu, tạo vết bị loang lổ

Gợi ý cụ thể:

• Mua giấy tối thiểu 300gsm, 100% cotton: Canson Watercolor, Arches, Fabriano Artistico (khoảng 200.000 – 400.000 VNĐ/20 tờ A4)
• Kết hợp với màu student grade: Cotman by Winsor & Newton, White Nights, Marie’s (khoảng 200.000 – 350.000 VNĐ/bộ 12-24 màu)

Như vậy, với cùng ngân sách 500.000 VNĐ, thay vì mua màu professional 400.000đ + giấy rẻ 100.000đ, bạn nên mua màu student 200.000đ + giấy tốt 300.000đ. Theo kinh nghiệm của nhiều họa sĩ trên Reddit Watercolor, “giấy tốt cứu được màu tệ, nhưng màu tốt không cứu được giấy tệ”.

Câu hỏi thường gặp về việc học vẽ (FAQ)

Người mới nên học vẽ màu nước hay màu bột (Gouache) trước?

Người mới nên học màu nước trước, vì màu nước giúp bạn nắm vững kỹ năng kiểm soát nước/màu – nền tảng cốt lõi của hội họa. Sau đó, chuyển sang màu bột (Gouache) sẽ dễ dàng hơn vì Gouache kết hợp cả tính chất của màu nước (pha nước) và tính che phủ của sơn (opacity).

Cụ thể, màu nước trong suốt (transparent) buộc bạn phải học cách tính toán từng nét vẽ, lập kế hoạch vùng sáng/tối trước khi bắt đầu, và kiểm soát lượng nước chính xác. Những kỹ năng này sẽ là nền tảng vững chắc cho mọi chất liệu khác. Ngược lại, Gouache mờ đục (opaque) cho phép vẽ đè, vì thế người mới dễ bị “nuông chiều” và không rèn luyện được kỷ luật trong bố cục.

Theo Mỹ Thuật Bụi, màu bột có độ nhung màu êm và đẹp, nhưng với nhu cầu người không chuyên thì nên bắt đầu từ màu nước để hiểu rõ bản chất của màu. Hơn nữa, giá họa cụ màu nước rẻ hơn Gouache khoảng 30-40%, phù hợp cho giai đoạn thử nghiệm ban đầu.

Vẽ tranh sơn dầu có khó không nếu không biết năng khiếu?

Vẽ tranh sơn dầu không khó ngay cả khi bạn không có năng khiếu bẩm sinh, vì 80% kỹ năng vẽ đến từ luyện tập đúng phương pháp và kiên trì, chỉ 20% là tài năng thiên bẩm. Đặc biệt, sơn dầu lại là chất liệu “tha thứ” nhất cho người mới nhờ khả năng sửa chữa không giới hạn.

Theo nghiên cứu từ YouTube “HƯỚNG DẪN SƠN DẦU – tập 1”, những điều cơ bản về sơn dầu hoàn toàn có thể học được qua video và thực hành. Cụ thể, bạn nên bắt đầu bằng:

1. Bước 1: Học vẽ phác thảo cơ bản (tỷ lệ, phối cảnh) bằng bút chì trước
2. Bước 2: Luyện pha màu và nhận biết tông màu (value study) bằng grayscale
3. Bước 3: Thực hành vẽ still-life đơn giản (quả táo, lọ hoa) để quen kỹ thuật sơn dầu
4. Bước 4: Dần dần nâng cao độ phức tạp của chủ đề

Theo thống kê từ các lớp học vẽ tại Việt Nam, 90% học viên không có nền tảng mỹ thuật vẫn có thể hoàn thành tranh sơn dầu đẹp sau 8-12 buổi học. Quan trọng nhất là bạn cần kiên nhẫn và dành ít nhất 3-5 giờ/tuần để luyện tập.

Tranh sơn dầu và tranh màu nước loại nào bền hơn?

Tranh sơn dầu bền hơn tranh màu nước rất nhiều – có thể tồn tại trên 100-200 năm nếu được bảo quản đúng cách, trong khi tranh màu nước chỉ bền 20-50 năm và dễ phai màu khi tiếp xúc ánh sáng.

Cụ thể, độ bền vượt trội của sơn dầu đến từ:

• Lớp sơn dầu dày và đặc: Tạo lớp bảo vệ chống ẩm, chống oxy hóa
• Dầu lanh đóng rắn hoàn toàn: Sau khi khô, màu sơn dầu trở nên cực kỳ bền, không bong tróc
• Khả năng phủ lớp bảo vệ varnish: Sau 6-12 tháng, bạn có thể phủ varnish để bảo vệ tranh khỏi bụi bẩn, tia UV
• Minh chứng lịch sử: Các bức tranh sơn dầu của Da Vinci, Rembrandt, Van Gogh từ thế kỷ 15-19 vẫn còn nguyên vẹn đến ngày nay

Ngược lại, tranh màu nước dễ bị hư hại vì:

• Vẽ trên giấy: Giấy dễ bị ẩm mốc, sâu mọt, ố vàng theo thời gian
• Màu nước nhạt và trong suốt: Dễ phai màu khi tiếp xúc ánh sáng mặt trời trực tiếp
• Không có lớp bảo vệ tự nhiên: Cần phải đóng khung kính UV chuyên dụng mới bảo vệ được lâu dài

Theo Tiệm Vẽ Mùa Hè, tranh sơn dầu có độ bền rất cao so với acrylic, và cao hơn nhiều so với màu nước. Tuy nhiên, nếu tranh màu nước được đóng khung kính UV, treo trong nhà tránh ánh nắng trực tiếp, vẫn có thể bảo quản tốt trong 30-50 năm.

Kết luận

Tóm lại, việc lựa chọn giữa tranh sơn dầu và tranh màu nước phụ thuộc vào tính cách (kiên nhẫn vs ngẫu hứng) và hoàn cảnh sống của bạn. Cụ thể, nếu bạn là người kiên nhẫn, thích làm việc chậm rãi, có không gian thoáng khí và ngân sách đầu tư ban đầu cao, thì sơn dầu là lựa chọn lý tưởng nhờ khả năng sửa chữa linh hoạt và độ bền vượt trội. Ngược lại, nếu bạn thích sự nhanh gọn, sống trong không gian nhỏ, muốn tiết kiệm chi phí ban đầu và thích thử nghiệm ngẫu hứng, thì màu nước sẽ phù hợp hơn.

Hơn nữa, không có quy tắc nào bắt buộc bạn chỉ chọn một chất liệu duy nhất. Nhiều họa sĩ chuyên nghiệp bắt đầu với màu nước để rèn luyện kỹ năng kiểm soát màu/nước, sau đó chuyển sang sơn dầu để tạo ra các tác phẩm có giá trị lâu dài. Hoặc ngược lại, họ có thể dùng sơn dầu cho tranh trang trọng và dùng màu nước cho phác thảo nhanh ngoài trời.

Điều quan trọng nhất là bạn nên thử nghiệm cả hai chất liệu trước khi quyết định đầu tư lớn. Đặc biệt, hãy đăng ký tham gia workshop trải nghiệm vẽ sơn dầu hoặc màu nước (thường có giá 200.000 – 350.000 VNĐ/buổi, bao gồm họa cụ) để cảm nhận thực tế trước khi mua đồ. Như vậy, bạn sẽ tránh được tình trạng mua sai họa cụ rồi bỏ phí, đồng thời tìm được chất liệu phù hợp nhất với đam mê của chính mình.

Chúc bạn tìm được con đường nghệ thuật phù hợp và tạo ra những tác phẩm đẹp! 🎨