Hướng dẫn cách pha màu cam với nhiều sắc độ chi tiết nhất

Cách pha màu cam là kiến thức cơ bản nhưng rất quan trọng trong hội họa, thiết kế và cả sơn trang trí nội thất. Chỉ với hai màu cơ bản là đỏ và vàng, bạn hoàn toàn có thể tạo ra nhiều sắc độ màu cam khác nhau, từ cam tươi, cam nhạt đến cam đất hay cam cháy. Tuy nhiên, để pha được màu cam chuẩn, đẹp và đúng mục đích sử dụng, bạn cần nắm rõ nguyên lý pha màu và tỷ lệ phù hợp. 

Trong bài viết này, bạn sẽ được hướng dẫn chi tiết cách pha màu cam đơn giản, dễ áp dụng cho cả người mới bắt đầu.

Màu cam là gì? 

Màu cam là một sắc màu rực rỡ nằm giữa màu đỏ và màu vàng trong dải quang phổ ánh sáng nhìn thấy. Đây là màu sắc gợi lên sự ấm áp, năng lượng và niềm vui.

Dưới đây là những điều thú vị về màu cam mà có thể bạn quan tâm:

1. Nguồn gốc và Cách tạo ra

• Trong mỹ thuật: Màu cam là một màu bậc 2, được tạo ra bằng cách trộn màu đỏ và màu vàng theo tỉ lệ phù hợp.
• Tên gọi: Trong nhiều ngôn ngữ (bao gồm cả tiếng Anh – Orange), tên của màu sắc này được đặt theo tên của quả cam. Trước khi quả cam phổ biến ở châu Âu, người ta thường gọi màu này đơn giản là “vàng-đỏ”.

2. Ý nghĩa tâm lý và Biểu tượng

Màu cam mang trong mình sự mạnh mẽ của màu đỏ nhưng lại có sự tươi vui của màu vàng:

• Sự sáng tạo và Năng lượng: Nó kích thích sự hoạt động của não bộ, thúc đẩy sự sáng tạo và cảm giác hào hứng.
• Sự ấm áp: Gợi liên tưởng đến ánh nắng mặt trời buổi bình minh hoặc hoàng hôn và ngọn lửa ấm cúng.
• Sự hướng ngoại: Màu cam thường gắn liền với sự giao tiếp, thân thiện và lòng hiếu khách.
• Sự an toàn: Vì là màu rất nổi bật, màu cam được dùng cho trang phục bảo hộ, cọc tiêu giao thông và phao cứu sinh để dễ dàng nhận diện từ xa.

Cách pha màu cam cơ bản nhất 

Cách pha màu cam cơ bản nhất dựa trên nguyên lý của bánh xe màu sắc, nơi màu cam là kết quả của việc kết hợp hai màu gốc (màu bậc 1).

Cách pha màu cam từ màu đỏ và vàng

Để pha màu cam từ hai màu cơ bản là Đỏ và Vàng, bí quyết nằm ở việc kiểm soát tỉ lệ để đạt được sắc độ bạn mong muốn.

Dưới đây là các công thức pha màu cam chi tiết:

1. Công thức theo tỉ lệ (Tạo sắc độ)

Tùy vào lượng màu bạn dùng, kết quả sẽ khác nhau rõ rệt:

• Cam chuẩn (Standard Orange): Pha theo tỉ lệ 1 Đỏ : 1 Vàng. Đây là màu cam tươi, cân bằng nhất.
• Vàng cam (Yellow-Orange): Pha theo tỉ lệ 1 Đỏ : 2 Vàng (hoặc 1:3). Màu này sẽ sáng và dịu hơn, giống màu của vỏ quýt hoặc hoa hướng dương.
• Đỏ cam (Red-Orange): Pha theo tỉ lệ 2 Đỏ : 1 Vàng. Màu này đậm, nóng và rực rỡ, thường thấy trong các bức tranh hoàng hôn.

2. Quy trình pha màu đúng cách

Để màu không bị bẩn hoặc khó kiểm soát, bạn nên thực hiện theo các bước sau:

1. Lấy màu sáng trước: Cho màu Vàng ra khay trộn một lượng vừa đủ. Luôn bắt đầu với màu sáng vì màu đậm (đỏ) có khả năng át vía màu sáng rất nhanh.
2. Thêm màu đỏ từ từ: Dùng cọ lấy từng chút màu Đỏ một và trộn vào màu vàng.
3. Khuấy đều: Trộn cho đến khi hai màu hòa quyện hoàn toàn thành một khối đồng nhất, không còn vệt màu riêng lẻ.
4. Điều chỉnh: Nếu màu quá đỏ, thêm chút vàng. Nếu màu quá nhạt, thêm chút đỏ.

Cách pha màu cam từ màu đỏ, vàng, đen, trắng 

Khi bạn kết hợp bộ bốn màu Đỏ, Vàng, Đen và Trắng, bạn không chỉ tạo ra màu cam cơ bản mà còn có thể tạo ra cả một “bảng phác thảo” các tông màu cam từ sang trọng, trầm ấm đến nhẹ nhàng.

Dưới đây là công thức cụ thể để pha các tông màu cam khác nhau từ 4 màu này:

1. Bước chuẩn bị: Tạo màu cam nền

Trước tiên, bạn vẫn phải tạo ra màu cam gốc:

• Công thức: Trộn Vàng và Đỏ theo tỉ lệ 1:1 (hoặc nhiều vàng hơn một chút nếu muốn màu tươi).
• Lưu ý: Luôn trộn đỏ vào vàng từng chút một.

2. Sử dụng Đen và Trắng để biến đổi sắc độ

Sau khi đã có màu cam gốc, hãy sử dụng màu Đen và Trắng như sau:

A. Cam Đào / Cam Sữa (Light Orange)

Dùng cho những màu nhẹ nhàng, pastel.

• Cách pha: Cam gốc + Màu Trắng.
• Kết quả: Màu sẽ sáng dần lên, tạo ra các tông màu cam sữa, cam nhạt hoặc màu kem cam.

B. Cam Đất / Cam Cháy (Dark Orange / Burnt Orange)

Dùng cho phong cách cổ điển, ấm áp hoặc vẽ mùa thu.

• Cách pha: Cam gốc + Màu Đen (chỉ lấy một lượng cực nhỏ bằng đầu tăm).
• Kết quả: Màu cam sẽ sẫm lại, tạo ra màu cam đất hoặc cam gạch.
• Cảnh báo: Màu đen rất mạnh, nếu cho quá tay màu sẽ biến thành màu nâu xỉn ngay lập tức.

C. Màu Be / Màu Da (Nude Orange)

Dùng để vẽ người hoặc các tông màu trung tính.

• Cách pha: Cam gốc + Rất nhiều Trắng + Một chút Đen.
• Kết quả: Màu cam sẽ bị “vấy bẩn” nhẹ bởi màu đen và làm sáng bởi màu trắng, tạo ra các tông màu trung tính như màu cát, màu da người hoặc màu cam xám.

Cách điều chỉnh các sắc thái của màu cam khi pha

Khi bạn đã nắm vững bộ tứ Đỏ, Vàng, Trắng, Đen, bạn có thể tạo ra vô số sắc thái cam khác nhau. Việc điều chỉnh màu sắc thực chất là sự cân bằng giữa 3 yếu tố: Tông màu (đậm/nhạt), Cường độ (tươi/xỉn) và Nhiệt độ (nóng/lạnh).

Dưới đây là cách điều chỉnh các sắc thái cam phổ biến:

1. Điều chỉnh độ Sáng – Tối (Value)

Đây là cách cơ bản nhất để thay đổi màu cam bằng cách sử dụng Trắng và Đen.

• Làm sáng (Tints): Thêm Trắng.
  • Sắc thái: Cam sữa, cam pastel, màu mơ.
  • Lưu ý: Càng nhiều trắng, màu cam càng mất đi độ rực và trở nên nhẹ nhàng hơn.
• Làm tối (Shades): Thêm Đen.
  • Sắc thái: Cam gạch, cam bóng tối.
  • Mẹo: Chỉ dùng một lượng đen cực nhỏ. Nếu muốn cam tối mà vẫn giữ được độ “nóng”, hãy dùng Nâu thay vì Đen.

2. Điều chỉnh độ rực rỡ – Trung tính (Saturation)

Nếu bạn thấy màu cam quá chói mắt và muốn nó trông “lì” hoặc tự nhiên hơn:

• Làm giảm độ rực (Muted Orange): Thêm cả Trắng và Đen (tức là thêm màu Xám).
  • Sắc thái: Cam đất cổ điển, màu da người, màu be cam.
• Làm màu trông “sạch” và tươi nhất: Đừng thêm đen hay trắng, mà chỉ điều chỉnh tỉ lệ giữa Vàng và Đỏ. Sử dụng các loại màu nguyên chất (pigment) chất lượng cao.

3. Điều chỉnh nhiệt độ màu (Temperature)

Màu cam vốn đã ấm, nhưng bạn có thể làm nó “nóng” hơn hoặc “mát” hơn:

• Cam nóng (Warm Orange): Tăng thêm tỉ lệ Đỏ.
  • Sắc thái: Cam lửa, cam đỏ. Cảm giác rất kích thích và mạnh mẽ.
• Cam mát (Cool Orange): Tăng thêm tỉ lệ Vàng.
  • Sắc thái: Cam chanh, vàng cam. Cảm giác tươi mới, dịu mắt và gần với màu nắng hơn.

Lưu ý khi pha màu cam

Pha màu là một quá trình thú vị nhưng cũng dễ gặp “tai nạn” nếu không nắm rõ tính chất của các hạt màu. Để có được sắc cam ưng ý, sạch và đúng ý đồ, bạn nên nằm lòng các lưu ý quan trọng sau đây:

1. Luôn ưu tiên nguyên tắc “Sáng trước – Đậm sau”

Đây là quy tắc vàng trong hội họa. Hãy bắt đầu với màu Vàng (màu sáng hơn) rồi mới thêm từng chút màu Đỏ (màu đậm hơn) vào.

• Lý do: Màu đỏ có sắc tố rất mạnh. Nếu bạn cho một lượng lớn màu đỏ trước, bạn sẽ phải tốn một lượng màu vàng khổng lồ mới có thể làm nó chuyển sang màu cam.

2. Kiểm soát “Độ sạch” của màu sắc

Nếu bạn muốn màu cam tươi rói và rực rỡ:

• Tránh dùng màu Đỏ có tông tím: Nếu màu đỏ bạn dùng hơi ngả sang tím (như đỏ cánh sen, đỏ hồng), khi pha với vàng sẽ ra một màu cam hơi xỉn hoặc nâu vì có sự xuất hiện của sắc xanh dương (đối nghịch với cam).
• Tránh dùng màu Vàng có tông xanh lá: Màu vàng chanh quá lạnh khi pha với đỏ có thể tạo ra màu cam không được ấm áp.
• Mẹo: Sử dụng màu Đỏ cờ và Vàng nghệ/Vàng tươi để có kết quả tốt nhất.

3. Cẩn trọng tuyệt đối với màu Đen

Màu đen là “kẻ thù” của sự rực rỡ.

• Chỉ cần một hạt màu đen nhỏ cũng có thể làm đục toàn bộ hỗn hợp màu cam của bạn.
• Lời khuyên: Để làm màu cam tối đi mà vẫn giữ được độ ấm, hãy dùng màu Nâu hoặc màu Xanh dương đậm thay vì màu đen.

4. Lưu ý về sự thay đổi màu sắc khi khô

Mỗi loại chất liệu màu có đặc tính hóa học khác nhau khi mất nước:

• Màu Acrylic: Thường sẽ sẫm màu hơn một chút khi khô.
• Màu Nước: Thường sẽ nhạt đi và trong hơn sau khi khô.
• Màu Sơn Dầu: Ít thay đổi nhất nhưng mất nhiều thời gian để ổn định màu.

Kinh nghiệm: Hãy pha màu sáng hơn mục tiêu một chút nếu dùng Acrylic và đậm hơn một chút nếu dùng màu nước.

5. Pha lượng màu vừa đủ

Màu cam được pha thủ công rất khó để tái tạo chính xác 100% lần thứ hai.

• Nếu bạn đang sơn một diện tích lớn hoặc vẽ một mảng màu đồng nhất, hãy cố gắng pha đủ lượng màu cần dùng trong một lần.
• Nếu phải pha lại, hãy giữ lại một chút màu cũ để so sánh (test) ngay cạnh màu mới pha.

6. Sử dụng dụng cụ sạch

Sự chuyên nghiệp nằm ở những chi tiết nhỏ:

• Đảm bảo cọ vẽ hoặc dao pha màu được rửa sạch hoàn toàn, không dính màu cũ (đặc biệt là màu xanh lá hoặc xanh dương).
• Chỉ một chút màu đối nghịch dính vào sẽ khiến màu cam của bạn bị “chết” màu (trở nên xám xịt).

Tóm lại, cách pha màu cam không hề phức tạp nếu bạn hiểu đúng nguyên lý pha màu và nắm vững tỷ lệ giữa màu đỏ và màu vàng. Tùy theo mục đích sử dụng như vẽ tranh, sơn tường hay trang trí, bạn có thể linh hoạt điều chỉnh để tạo ra sắc độ cam phù hợp và hài hòa. Việc thực hành thường xuyên sẽ giúp bạn kiểm soát màu sắc tốt hơn và đạt được hiệu quả thẩm mỹ cao. Hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp bạn tự tin hơn khi áp dụng cách pha màu cam vào thực tế.